Evropska unija ističe da eventualne ustavne reforme moraju biti rezultat dijaloga i dogovora unutar Bosne i Hercegovine

Evropska unija upozorila je da ustavni okvir BiH ne može biti mijenjan jednostranim političkim inicijativama. Poruka dolazi u vrijeme ponovnog otvaranja rasprava o unutrašnjem uređenju Bosne i Hercegovine. Istovremeno, iz međunarodnih institucija stižu upozorenja i zbog poruka o secesiji i mogućem ujedinjenju entiteta Republika Srpska sa Srbijom. EU kontinuirano naglašava podršku Bosni i Hercegovini kao jedinstvenoj, suverenoj državi. Također insistira na poštivanju njenog ustavnog i pravnog poretka.

Ustavni okvir BiH i Dejtonski sporazum

Stav Evropske unije ne znači da postojeći ustavni sistem ne može biti reformisan.

Naprotiv, EU već duže vrijeme ističe da su određene ustavne i izborne promjene potrebne kako bi Bosna i Hercegovina ispunila evropske standarde. Međutim, takve promjene trebaju biti rezultat inkluzivnog procesa, političkog dijaloga i dogovora. EU je u martu ove godine ponovo pozvala na ograničene ustavne i izborne reforme kojima bi se uklonila diskriminacija utvrđena presudama Evropskog suda za ljudska prava.

Drugim riječima, pitanje nije da li je ustavna reforma moguća, nego na koji način se ona provodi.

OHR upozorio i na ukidanje entiteta i na secesiju

Reakciji Evropske unije prethodila je poruka Ureda visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini. OHR je naglasio da jednostrani pozivi na ukidanje jednog od entiteta nisu u skladu sa dejtonskim ustavnim okvirom. Isti stav odnosi se na pozive na secesiju, nezavisnost ili ujedinjenje sa drugom državom. OHR je poručio i da politički lideri trebaju poštovati Ustav te se suzdržati od zapaljive retorike.

Raspravu ponovo otvorile dvije suprotne političke ideje

U posljednjim danima ponovo se intenzivno raspravlja o budućem uređenju Bosne i Hercegovine. Austrijski ekonomista i politički aktivista Günther Fehlinger predstavio je prijedlog prema kojem bi sadašnji entiteti bili ukinuti. Umjesto njih, BiH bi bila organizovana kao federacija deset teritorijalnih jedinica. Prijedlog je podržalo Hrvatsko narodno vijeće BiH. Ipak, riječ je o političkoj inicijativi koja nema status zvaničnog prijedloga Evropske unije ili NATO-a. S druge strane, gradonačelnik Banje Luke i predsjednik Pokreta „Sigurna Srpska“ Draško Stanivuković poručio je da su Republika Srpska i Srbija „jedno“. Govoreći o ujedinjenju, naveo je i da tom cilju treba težiti. Nakon tih poruka reagovali su OHR i OSCE, upozoravajući da retorika kojom se dovodi u pitanje postojanje države ili njenih entiteta nije u skladu sa Dejtonskim sporazumom.

EU: Reforme kroz dijalog, a ne jednostrane poteze

Evropska unija je i ranije naglašavala da Bosna i Hercegovina treba prilagoditi dio svog ustavnog sistema evropskim standardima. To se posebno odnosi na jednakost građana, zabranu diskriminacije i funkcionalnost institucija.

Međutim, Brisel insistira da se reforme provode kroz institucije Bosne i Hercegovine i stvarni politički dijalog. EU istovremeno naglašava da se moraju poštovati suverenitet, teritorijalni integritet i ustavni poredak Bosne i Hercegovine. Aktuelna rasprava tako ponovo pokazuje koliko je pitanje ustavnog uređenja osjetljivo. Promjene jesu dio evropskog reformskog procesa, ali prema stavu EU ne mogu biti rezultat jednostranih političkih odluka.